به گزارش برق مدیا به نقل از خبرگزاری مهر، با آغاز پائیز و عقب‌نشینی تدریجی گرمای تابستان، انتظار طبیعی شهروندان این بود که با کاهش مصرف وسایل سرمایشی، فشار از روی شبکه برق برداشته شود و خاموشی‌هایی که در ماه‌های گذشته زندگی روزمره مردم را مختل کرده بود، دست‌کم در استان تهران پایان یابد؛ اما شواهد و گزارش‌های منتشرشده از روزهای پایانی شهریور و آغاز مهرماه نشان می‌دهد مسئله خاموشی هنوز به پایان نرسیده است.
در حالی که مقام‌های وزارت نیرو طی ماه‌های گذشته از بهبود شرایط و نزدیک شدن به پایان محدودیت‌ها سخن گفته بودند، برنامه‌های مدیریت بار و محدودیت برق همچنان در بخش‌هایی از کشور و تهران ادامه دارد.
ماجرا از آنجا قابل تأمل‌تر می‌شود که کاهش دما یکی از مهمترین عواملی بود که خود مسئولان صنعت برق برای عبور از روزهای سخت تابستان به آن امید بسته بودند، عباس علی‌آبادی، وزیر نیرو، اوایل شهریورماه اعلام کرده بود، که با توجه به نیروگاه‌های جدید و خنک‌تر شدن هوا، شرایط در حال بهبود است و انتظار می‌رود در هفته‌های بعد وضعیت شبکه به شرایط عادی نزدیک شود. پیش از آن نیز وزیر نیرو در اظهارنظری گفته بود خاموشی‌ها باید تا نیمه شهریورماه پایان پیدا کند.
اما تقویم جلو رفت، تابستان تمام شد و خاموشی‌ها همچنان موضوع خبر و گلایه شهروندان باقی ماند.
در میانه شهریورماه نیز مدیرعامل شرکت توزیع نیروی برق تهران بزرگ از آغاز روند کاهشی محدودیت‌های برق همزمان با کاهش دما و مصرف خبر داده و گفته بود با ادامه این روند، محدودیت‌های برنامه‌ریزی‌شده طی روزهای آینده به پایان خواهد رسید. این اظهارنظر در شرایطی مطرح شد که عملاً بخش مهمی از فشار گرمای تابستان فروکش کرده بود و انتظار می‌رفت شبکه برق تهران وارد مرحله‌ای پایدارتر شود.
با این حال، بررسی های میدانی خبرنگار مهر، در نخستین روزهای پاییز نشان می‌دهد که تغییر فصل به‌تنهایی نتوانسته مسئله خاموشی را از شبکه برق کنار بزند و محدودیت برق همچنان در دستور کار قرار داشته است.
چرا خاموشی تمام نشد؟
پاسخ صنعت برق به این پرسش، تنها به دمای هوا محدود نمی‌شود. توانیر در آغاز پاییز تأکید کرده که تغییر فصل لزوماً به معنای خروج فوری بار سرمایشی از شبکه نیست و در برخی مناطق کشور همچنان دمای هوا بالاست، از سوی دیگر، آغاز سال تحصیلی نیز می‌تواند الگوی مصرف را تغییر دهد و بار جدیدی را به شبکه تحمیل کند. بنابراین از نگاه مسئولان، پایان تابستان الزاماً به معنای پایان فوری محدودیت‌های برق نیست.
این توضیح البته بخش دیگری از مسئله را نیز آشکار می‌کند؛ اینکه بحران برق صرفاً محصول مصرف کولرها در گرم‌ترین روزهای سال نیست و ریشه‌های آن به فاصله میان ظرفیت تولید و مصرف، وضعیت نیروگاه‌ها، شبکه انتقال و توزیع و همچنین آسیب‌های واردشده به زیرساخت‌های صنعت برق بازمی‌گردد.
وزیر نیرو شهریورماه درباره وضعیت شبکه گفته بود که در جریان حملات دشمن آمریکائی صهیونیستی در جنگ رمضان، بخش قابل توجهی از زیرساخت‌های آب و برق آسیب دیده و حدود ۴۲۰۰ مگاوات از ظرفیت تولید برق از مدار خارج شده است.
او همچنین در مجلس از فرسودگی بخشی از ظرفیت نیروگاهی کشور سخن گفته بود؛ موضوعی که نشان می‌دهد حتی با کاهش مصرف ناشی از افت دما، مشکلات ساختاری شبکه یک‌شبه برطرف نمی‌شود.
سهم شهرستان‌های استان تهران از این معادله
استان تهران نیز در این میان وضعیت ویژه‌ای دارد، شبکه توزیع برق استان، تنها با یک شبکه شهری کوچک مواجه نیست؛ شبکه توزیع برق استان تهران نزدیک به ۲۷ هزار کیلومتر طول دارد، بیش از ۶۷ هزار دستگاه ترانسفورماتور در آن فعال است و نزدیک به سه میلیون اشتراک برق را پوشش می‌دهد. بنابراین مدیریت این شبکه گسترده، به‌ویژه در دوره‌های اوج مصرف، نیازمند توازن دائمی میان تولید، انتقال، توزیع و مصرف است.
در ماه‌های گذشته، شهرستان‌های مختلف استان نیز با شکل‌های متفاوتی از محدودیت یا قطعی برق مواجه بوده‌اند؛ از خاموشی‌های ناشی از عملیات اصلاح و بهسازی شبکه گرفته تا محدودیت‌هایی که برای مدیریت بار اعمال شده است. برای نمونه، در پردیس، پرند و شهر بومهن، شرکت توزیع نیروی برق استان تهران در اطلاعیه‌هایی از قطع موقت و برنامه‌ریزی‌شده برق برای اجرای عملیات اصلاحی و افزایش ضریب اطمینان شبکه خبر داده بود.
از سوی دیگر، در شهرستان‌های استان تهران مسئله مدیریت مصرف نیز جدی بوده است. شرکت توزیع نیروی برق استان تهران در تابستان اعلام کرد برق بیش از ۵۰۰ اداره پرمصرف در شهرستان‌های استان با استفاده از لیمیترهای هوشمند قطع شده است؛ اقدامی که نشان می‌دهد فشار بر شبکه به اندازه‌ای بوده که مدیریت مصرف مشترکان پرمصرف به یکی از ابزارهای اصلی کنترل بار تبدیل شده است.
سیدکمال‌الدین میرجعفریان، معاون هماهنگی امور عمرانی استاندار تهران به خبرنگار مهر تأکید کرد: تأمین برق پایدار یکی از اولویت‌های اصلی استان تهران است و در این مسیر، دو موضوع باید همزمان پیش برود: توسعه برق پاک و مدیریت مصرف.
او افزود: باید در زمینه تأمین برق پاک با جدیت بیشتری اقدام و در کنار آن، مصرف بهینه برق نیز باید به یک الگوی ضروری تبدیل شود.
تامین برق پایدار مهمترین اولویت در استان تهران
میرجعفریان هشدار داد: اگر این دو محور جدی گرفته نشوند، تأمین برق صنایع و مراکز تولیدی با مشکل روبه‌رو خواهد شد.
او تأکید کرد: حفظ پایداری شبکه و جلوگیری از قطعی برق در استان تهران در اولویت قرار دارد.
مدیرعامل شرکت توزیع برق استان تهران نیز بدون توضیح در خصوص زمان دقیق پایان خاموشی ها گفت: با توجه به شرایط کشور و زمستان سختی که در پیش داریم، باید برنامه‌های مدیریت مصرف در نیمه دوم سال هم تداوم یابد.
محمود محمودی افزود: اقدامات برای کاهش مصرف بار در نیمه دوم سال ادامه خواهد داشت.
او که پیش از این گفته بود، با افزایش هر یک درجه دمای هوا، مصرف برق کشور حدود هزار مگاوات افزایش می‌یابد، توضیح نداد، چرا علیرغم کاهش دما هنوز شاهد کاهش بار شبکه و پایان خاموشی ها نیستیم.
برخی خاموشی ها تا جایی تداوم داشته که قطعی برق، در کنار قطعی آب و ضعف آنتن‌دهی از عوامل نارضایتی عمومی مورد اعتراض دادستان ها به عنوان مدعی العموم نیز قرار گرفته است.
وعده‌ای که هنوز به نقطه پایان نرسیده است
اکنون مسئله اصلی برای شهروندان شهرستان‌های استان تهران فقط این نیست که چرا در تابستان برق قطع می‌شد؛ پرسش مهم‌تر این است که با عبور از فصل اوج گرما، چرا هنوز باید نگران خاموشی باشیم؟
وزارت نیرو در ماه‌های گذشته وعده‌هایی برای کاهش و پایان محدودیت‌ها مطرح کرد. وزیر نیرو از پایان خاموشی‌ها تا نیمه شهریور سخن گفت؛ سپس از بهبود شرایط در هفته‌های بعد خبر داده شد و مدیران صنعت برق نیز با کاهش دما، پایان قریب‌الوقوع محدودیت‌های برنامه‌ریزی‌شده را مطرح کردند.
اما واقعیت شبکه، دست‌کم در آستانه و آغاز پاییز، نشان می‌دهد که پرونده خاموشی هنوز بسته نشده است، حتی در گزارش‌های روزهای ابتدایی مهر، همچنان از ادامه برنامه‌های مدیریت بار و احتمال محدودیت در برخی مناطق سخن گفته می‌شود.
البته باید میان خاموشی ناشی از کمبود برق، محدودیت برنامه‌ریزی‌شده و قطعی ناشی از عملیات فنی یا حوادث شبکه تفاوت گذاشت؛ زیرا همه خاموشی‌ها الزاماً یک علت ندارند. همین موضوع نیز ضرورت اطلاع‌رسانی دقیق‌تر و شفاف‌تر به مردم را بیشتر می‌کند.
پائیز، فصل آزمون شبکه برق
اکنون پائیز برای صنعت برق تنها یک تغییر فصل نیست؛ می‌تواند آزمونی برای سنجش وعده‌هایی باشد که طی ماه‌های گذشته درباره عبور از بحران برق مطرح شده است.
اگر با کاهش دما، بار سرمایشی کاهش یافته و مصرف برق نیز روند نزولی گرفته است، انتظار طبیعی شهروندان این است که آثار این کاهش مصرف را در زندگی روزمره خود ببینند؛ یعنی خاموشی کمتر، اطلاع‌رسانی دقیق‌تر و ثبات بیشتر شبکه.
از سوی دیگر، اگر همچنان ناترازی تولید و مصرف، محدودیت‌های فنی شبکه، فرسودگی تجهیزات یا سایر عوامل ساختاری مانع پایان خاموشی‌هاست، افکار عمومی نیازمند توضیح روشن و بدون ابهام است؛ اینکه مشکل دقیقاً کجاست، چه میزان از کمبود برق باقی مانده، سهم شهرستان‌های استان تهران از محدودیت‌ها چقدر است و برنامه وزارت نیرو برای عبور کامل از این وضعیت چیست.
برای شهروندی که در آغاز پائیز، با وجود خنک‌تر شدن هوا همچنان با خاموشی خانه، محل کار، واحد تولیدی، فروشگاه یا کارگاه خود روبه‌رو می‌شود، تفاوت میان «تابستان»، «پائیز»، «مدیریت بار» و «ناترازی» در نهایت یک نتیجه بیشتر ندارد: برقی که باید باشد، نیست.