به گزارش برق مدیا به نقل از خبرگزاری مهر، کارشناس بازار انرژی با اشاره به ظرفیت‌های بورس انرژی در توسعه برق تجدیدپذیر، ایجاد شرکت‌های تجمیع‌کننده را راهکاری برای ورود برق تولیدی نیروگاه‌های خورشیدی خانگی به این بازار دانست؛ سازوکاری که می‌تواند ضمن افزایش درآمد خانوارها، به کاهش فشار بر شبکه برق و جذب سرمایه‌های خرد در صنعت برق کمک کند.
امین زمانی، کارشناس بازار انرژی، با اشاره به مزایای تابلوی سبز بورس انرژی اظهار کرد: این تابلو به معاملات برق تولیدی نیروگاه‌های تجدیدپذیر، از جمله نیروگاه‌های خورشیدی و بادی، اختصاص دارد و یکی از ویژگی‌های آن، برخورداری از تضمین‌های مربوط به عدم اعمال خاموشی برای برق معامله‌شده در این بستر است؛ به این معنا که شرکت توانیر نمی‌تواند برق معامله‌شده در تابلوی سبز را مشمول قطع برق کند.
او با اشاره به الزامات قانونی تأمین برق تجدیدپذیر در بخش صنعت افزود: بر اساس ماده ۱۶ قانون جهش تولید دانش‌بنیان، صنایع موظف شده‌اند سهم مشخصی از برق مصرفی خود را از منابع تجدیدپذیر تأمین کنند. این سهم در سال نخست یک درصد تعیین شده و طی یک دوره پنج‌ساله به پنج درصد می‌رسد.
زمانی ادامه داد: بر اساس مصوبه هیئت وزیران، قرار است تا افق سال ۱۴۰۷، علاوه بر سهم پنج‌درصدی فعلی، ۱۵ درصد دیگر به تعهدات بخش صنعت افزوده شود و سهم ۲۰ درصدی نیز برای بخش عمومی در نظر گرفته شود. این الزامات می‌تواند زمینه افزایش تقاضا برای برق سبز و گسترش فعالیت در بازار انرژی‌های تجدیدپذیر را فراهم کند.
محدودیت ورود مستقیم مشترکان خرد به بورس انرژی
این کارشناس بازار انرژی با اشاره به موانع حضور تولیدکنندگان کوچک در تابلوی سبز گفت: معاملات در این تابلو بر مبنای تعهدات مشخص و تحویل برق در آینده انجام می‌شود؛ بنابراین، مشارکت‌کنندگان باید تضامین فنی و مالی لازم را ارائه کنند. تولیدکنندگان باید توانایی خود را برای جبران اختلال‌های احتمالی و بازگرداندن سریع برق به شبکه اثبات کنند و همچنین وثایق مالی لازم برای جبران خسارت‌ها و پرداخت جرایم احتمالی را در اختیار داشته باشند.
او افزود: تامین این الزامات برای مشترکان و تولیدکنندگان خرد دشوار است؛ به همین دلیل، حداقل ظرفیت ۱۰۰ کیلووات برای معاملات تابلوی سبز در نظر گرفته شده و تولیدکنندگان کوچک‌تر نمی‌توانند به‌طور مستقیم در این بازار فعالیت کنند. در نتیجه، برق تولیدی این گروه عمدتاً از مسیر سازوکار خرید تضمینی برق سبز عرضه می‌شود.
زمانی با اشاره به تفاوت قیمت خرید تضمینی و نرخ‌های معاملاتی تابلوی سبز اظهار کرد: در مقاطعی، قیمت برق در تابلوی سبز به حدود هفت هزار تومان رسیده، در حالی که نرخ خرید تضمینی در محدوده سه هزار و ۸۰۰ تومان بوده است. چنین اختلافی می‌تواند جذابیت اقتصادی سرمایه‌گذاری در نیروگاه‌های خورشیدی خانگی را کاهش دهد و صاحبان سرمایه را به سمت گزینه‌های دیگر سوق دهد.
شرکت‌های تجمیع‌کننده؛ راه ورود برق پشت‌بامی به بورس
زمانی راهکار اصلی برای رفع این محدودیت را ایجاد شرکت‌های تجمیع‌کننده دانست و گفت: برای آنکه خانوارها بتوانند از مزایای قیمتی معاملات برق در تابلوی سبز بهره‌مند شوند، باید سازوکاری طراحی شود که برق تولیدی واحدهای خورشیدی کوچک را تجمیع و به بورس انرژی عرضه کند. شرکت‌های تجمیع‌کننده می‌توانند این نقش واسطه‌ای را بر عهده بگیرند.
او توضیح داد: این شرکت‌ها به‌عنوان طرف قرارداد بورس انرژی فعالیت می‌کنند و به‌جای احداث یک نیروگاه بزرگ در یک نقطه، برق تولیدی مجموعه‌ای از نیروگاه‌های خورشیدی پراکنده، از جمله سامانه‌های نصب‌شده روی پشت‌بام منازل، را گردآوری و وارد بازار می‌کنند.
به گفته این کارشناس، در چنین مدلی، تعهدات فنی، مالی و حقوقی در برابر بورس بر عهده شرکت تجمیع‌کننده خواهد بود و این شرکت نیز از طریق قراردادهای جداگانه با خانوارها، برق تولیدی آن‌ها را مدیریت و عرضه می‌کند. به این ترتیب، تولیدکنندگان کوچک بدون نیاز به حضور مستقیم در معاملات بورس، امکان بهره‌مندی از ظرفیت این بازار را خواهند داشت.
رقابت شرکت‌های تجمیع‌کننده و افزایش درآمد خانوارها
این کارشناس بازار انرژی با اشاره به ابلاغ آیین‌نامه مربوط به شرکت‌های تجمیع‌کننده بیان کرد: با فراهم شدن زمینه قانونی فعالیت این شرکت‌ها، روند شکل‌گیری و توسعه آن‌ها آغاز شده و شرکت‌های بزرگ نیز به‌تدریج در حال ورود به این حوزه هستند.
او افزود: افزایش تعداد شرکت‌های تجمیع‌کننده می‌تواند رقابت را در این بازار تقویت کند. در چنین شرایطی، شرکت‌ها برای جذب مشترکان بیشتر ممکن است تسهیلات اولیه نصب تجهیزات خورشیدی، خدمات مشاوره‌ای و پشتیبانی فنی ارائه دهند. این رقابت علاوه بر بهبود خدمات، می‌تواند شرایط مناسب‌تری برای فروش برق تولیدی خانوارها فراهم کند.
زمانی توسعه نیروگاه‌های خورشیدی پشت‌بامی را فرصتی برای افزایش تاب‌آوری شبکه برق دانست و گفت: تأمین برق موردنیاز مصرف‌کنندگان از طریق نیروگاه‌های متمرکز، به توسعه خطوط انتقال و پست‌های برق نیاز دارد؛ در حالی که ظرفیت شبکه در بسیاری از بخش‌ها با محدودیت مواجه است.
او ادامه داد: تولید برق در نزدیکی محل مصرف، نیاز به انتقال برق در مسافت‌های طولانی را کاهش می‌دهد و می‌تواند به آزادسازی ظرفیت شبکه، کاهش تلفات، کم شدن فشار بر خطوط و پست‌ها و کاهش بار شبکه در ساعات اوج مصرف کمک کند. همچنین، توسعه این نیروگاه‌ها زمینه مشارکت مستقیم مردم در تولید برق و جذب سرمایه‌های خرد را فراهم می‌سازد.
فرصت تازه برای استارتاپ‌ها و رونق بورس انرژی
زمانی توسعه فعالیت شرکت‌های تجمیع‌کننده را فرصتی برای گسترش بازار برق سبز و ورود کسب‌وکارهای نوپا به صنعت انرژی دانست و اظهار کرد: فعالیت در این حوزه لزوماً به سرمایه‌گذاری اولیه کلان برای احداث نیروگاه نیاز ندارد و شرکت‌های نوپا می‌توانند با تکیه بر دانش تخصصی، توان فنی و تجربه فعالیت در بازار برق، کسب‌وکار خود را شکل دهند.
او تاکید کرد، توسعه شرکت‌های تجمیع‌کننده می‌تواند هم‌زمان به افزایش درآمد خانوارها از محل فروش برق تولیدی پشت‌بام‌ها، رونق معاملات بورس انرژی و تقویت امنیت تأمین برق صنایع کمک کند. گسترش این سازوکار همچنین می‌تواند زمینه حرکت صنعت برق کشور به سمت بازاری رقابتی‌تر و افزایش مشارکت مردم در تولید انرژی را فراهم سازد.