به گزارش برق مدیا به نقل از خبرگزاری صدا و سیما، معاون وزیر نیرو و رئیس سازمان انرژی‌های تجدیدپذیر و بهره‌وری انرژی برق (ساتبا)، در نامه‌ای به مدیرعامل شرکت توانیر، تعرفه برق تجدیدپذیر قابل اعمال در قبوض برق صنایع مشمول ماده ۱۶ قانون جهش تولید دانش‌بنیان را برای دوره مهرماه ۱۴۰۵ اعلام کرد.
بر اساس این ابلاغ، تعرفه برق تجدیدپذیر صنایع در مهرماه ۱۴۰۵ معادل ۱۱۸ هزار و ۹۱۷ ریال به ازای هر کیلووات‌ساعت تعیین شده است. این رقم برای صنایعی اعمال می‌شود که با قدرت مصرف بیش از یک مگاوات، سهم تعیین‌شده برق مصرفی خود از منابع تجدیدپذیر را تأمین نکرده باشند.
تکلیف صنایع چیست؟
مطابق ماده ۱۶ قانون جهش تولید دانش‌بنیان، واحدهای صنعتی با قدرت مصرف بیشتر از یک مگاوات مکلف‌اند بخشی از برق مورد نیاز خود را از نیروگاه‌های تجدیدپذیر تامین کنند. این سهم از یک درصد در سال نخست اجرای قانون آغاز شده و در پایان سال پنجم باید به حداقل پنج درصد برسد.
به این ترتیب، سهم الزام‌آور برق تجدیدپذیر در سال‌های اجرای این حکم به‌تدریج افزایش یافته و در دوره مهرماه ۱۴۰۵، سهم مشمول این تعرفه ۴ درصد اعلام شده است.
در صورتی که یک واحد صنعتی این میزان برق را از طریق نیروگاه تجدیدپذیر خود، خرید برق تجدیدپذیر یا سازوکارهای مجاز بازار برق تامین نکند، مابه‌التفاوت برق مشمول با تعرفه تجدیدپذیر محاسبه و در قبض برق آن واحد درج خواهد شد.
تعرفه چگونه محاسبه شده است؟
طبق آیین‌نامه اجرایی ماده ۱۶، ساتبا موظف است تعرفه تجدیدپذیر را به‌صورت ماهانه بر اساس متوسط دو ماه آخرین صورتحساب‌های تأییدشده خرید برق از نیروگاه‌های تجدیدپذیر محاسبه و به توانیر اعلام کند.
تعرفه ۱۱۸ هزار و ۹۱۷ ریالی مهرماه ۱۴۰۵ نیز بر اساس میانگین صورتحساب خرید تضمینی برق نیروگاه‌های تجدیدپذیر در ماه‌های خرداد و تیر ۱۴۰۵ محاسبه شده است.
بنابراین این رقم یک تعرفه ثابت و دائمی نیست و با تغییر متوسط نرخ خرید برق تجدیدپذیر، امکان تغییر آن در دوره‌های بعدی وجود دارد.
هزینه‌ای که می‌تواند برای صنایع قابل توجه باشد
نکته مهم این است که تعرفه ۱۱۸ هزار و ۹۱۷ ریالی روی کل برق مصرفی صنعت اعمال نمی‌شود؛ بلکه برای میزان برق مشمول تعهد تجدیدپذیر محاسبه می‌شود.
برای نمونه، اگر یک واحد صنعتی در یک دوره یک میلیون کیلووات‌ساعت برق مصرف کند و سهم مشمول آن ۴ درصد باشد، میزان برق مشمول برابر با ۴۰ هزار کیلووات‌ساعت خواهد بود.
با تعرفه اعلام‌شده:
۴۰ هزار × ۱۱۸٬۹۱۷ ریال = حدود ۴.۷۶ میلیارد ریال
بنابراین در چنین مثالی، در صورت تأمین نکردن سهم برق تجدیدپذیر، حدود ۴۷۶ میلیون تومان هزینه اضافی برای آن دوره ایجاد می‌شود.
البته رقم واقعی برای هر واحد صنعتی به میزان مصرف، دوره صورتحساب و مقدار برق تجدیدپذیر تولید یا خریداری‌شده بستگی دارد.
راه‌های جلوگیری از پرداخت تعرفه
آیین‌نامه اجرایی ماده ۱۶ صرفاً به احداث نیروگاه در محل کارخانه محدود نشده است. صنایع مشمول می‌توانند از چند مسیر تکلیف خود را انجام دهند.
یکی از این روش‌ها، احداث نیروگاه تجدیدپذیر توسط خود واحد صنعتی است. همچنین امکان احداث نیروگاه در محلی خارج از محل استقرار واحد صنعتی نیز پیش‌بینی شده است؛ مشروط بر اینکه شرایط مالکیت و مقررات مربوط رعایت شود.
راه دیگر، خرید برق تجدیدپذیر عرضه‌شده در بورس انرژی است. همچنین تأمین تمام یا بخشی از برق مشمول از طریق قرارداد دوجانبه با تولیدکنندگان غیردولتی برق تجدیدپذیر نیز در چارچوب مقررات وزارت نیرو امکان‌پذیر است.
پول دریافتی از صنایع کجا هزینه می‌شود؟
یکی از اهداف اصلی ماده ۱۶، صرفاً دریافت هزینه از صنایع نیست؛ بلکه این منابع قرار است به توسعه ظرفیت تولید برق تجدیدپذیر و فناوری‌های مرتبط کمک کند.
بر اساس آیین‌نامه اجرایی، منابع حاصل از اجرای این حکم به سه بخش اصلی اختصاص می‌یابد:
۵۰ درصد برای خرید تضمینی برق تجدیدپذیر، ۲۵ درصد برای حمایت از آزمایشگاه‌ها، شرکت‌های دانش‌بنیان، شتاب‌دهنده‌ها و فعالیت‌های مرتبط با توسعه صنایع دانش‌بنیان انرژی‌های تجدیدپذیر، ۲۵ درصد برای پرداخت تسهیلات کم‌بهره به بخش خصوصی با هدف احداث نیروگاه‌های تجدیدپذیر کوچک‌مقیاس.
به این ترتیب، سازوکار ماده ۱۶ به‌گونه‌ای طراحی شده است که عدم انجام تعهد توسط صنایع، از یک سو هزینه بیشتری برای مصرف برق ایجاد کند و از سوی دیگر بخشی از منابع لازم برای توسعه نیروگاه‌های تجدیدپذیر را فراهم آورد.
هدف اصلی؛ افزایش برق پاک در بخش صنعت
ماده ۱۶ قانون جهش تولید دانش‌بنیان با هدف توسعه صنایع دانش‌بنیان حوزه انرژی‌های تجدیدپذیر، ایجاد بازار برای این صنایع و افزایش تولید برق پاک در محل مصرف تصویب شده است. قانون‌گذار برای صنایع بزرگ، مسیر تدریجی افزایش سهم انرژی‌های تجدیدپذیر را در نظر گرفته و در صورت عدم اجرای این تکلیف، وزارت نیرو را مکلف به دریافت هزینه مربوط کرده است.
در واقع، افزایش تدریجی سهم برق تجدیدپذیر از یک درصد به حداقل پنج درصد، قرار است صنایع بزرگ را به سمت سرمایه‌گذاری مستقیم در نیروگاه‌های خورشیدی و سایر منابع تجدیدپذیر، خرید برق سبز و استفاده از ظرفیت بازار برق سوق دهد.
با ابلاغ تعرفه ۱۱۸ هزار و ۹۱۷ ریالی برای مهرماه ۱۴۰۵، هزینه عدم تامین سهم برق تجدیدپذیر برای صنایع مشمول ماده ۱۶ مشخص شد. صنایع دارای قدرت مصرف بیش از یک مگاوات که سهم ۴ درصدی برق تجدیدپذیر خود را تأمین نکرده باشند، متناسب با میزان برق مشمول، با این تعرفه در قبض برق مواجه خواهند شد.
از سوی دیگر، افزایش هزینه عدم اجرای این تکلیف می‌تواند انگیزه صنایع برای احداث نیروگاه‌های خورشیدی، خرید برق سبز از بورس انرژی یا انعقاد قرارداد با تولیدکنندگان تجدیدپذیر را افزایش دهد؛ موضوعی که در نهایت می‌تواند به افزایش سرمایه‌گذاری در نیروگاه‌های پاک و کاهش وابستگی صنایع به برق تولیدشده از منابع فسیلی کمک کند.