مدیرعامل توانیر اعلام کرده است که «همراهی مشترکان خانگی» باعث صرفه‌جویی ۵۰۰ مگاواتی شده و این ظرفیت به بخش تولید اختصاص یافته است. همزمان معاون راهبری شبکه برق کشور نیز همین عدد را تکرار کرده و گفته این کاهش مصرف، امکان تامین برق بیشتر برای صنایع را فراهم کرده.
بررسی اظهارات مسئولان برقی کشور درباره این میزان صرفه‌جویی، پرسش‌هایی را درباره منشا واقعی این کاهش مصرف ایجاد می‌کند.
اما مهم‌ترین پرسش اینجاست؛ این ۵۰۰ مگاوات دقیقا چگونه محقق شده است؟
در روزهایی که این آمار اعلام شده، بسیاری از استان‌های کشور با افزایش محسوس دما روبه‌رو بوده‌اند. تجربه سال‌های گذشته نشان می‌دهد با افزایش دما، مصرف برق به دلیل استفاده بیشتر از وسایل سرمایشی افزایش می‌یابد و معمولا رکوردهای جدیدی در مصرف برق ثبت می‌شود.
از سوی دیگر، در روزهای گذشته همزمان گزارش‌هایی از خاموشی‌های برنامه‌ریزی‌شده و حتی ناگهانی در مناطق مختلف کشور و همچنین اعمال محدودیت برای صنایع منتشر شده است. طبیعی است که هر ساعت قطع برق در یک منطقه، مصرف آن بخش را نیز کاهش می‌دهد. از همین رو این پرسش مطرح می‌شود که چه میزان از این ۵۰۰ مگاوات، حاصل صرفه‌جویی داوطلبانه مشترکان بوده و چه میزان ناشی از خاموشی‌ها و محدودیت‌های اعمال‌شده است؟
در همین رابطه، حسین افضلی کارشناس صنعت برق و مدیرعامل سابق برق منطقه‌ای مازندران و گلستان، در گفت‌وگو با برق مدیا در رابطه با این صرفه‌جویی 500 مگاواتی می‌گوید هرچند دلیلی برای کذب بودن آمار اعلامی نمی‌بیند، اما تعیین دقیق میزان صرفه‌جویی کار ساده‌ای نیست و این ارقام تا حدی بر پایه برآوردها محاسبه می‌شوند، زیرا «خط‌کش دقیقی برای اندازه‌گیری میزان صرفه‌جویی وجود ندارد.»
افضلی همچنین یادآور می‌شود که کاهش مصرف می‌تواند ناشی از مجموعه‌ای از عوامل باشد؛ از جمله تفاوت شرایط آب‌وهوایی در نقاط مختلف کشور، اجرای برنامه‌های مدیریت مصرف و محدودیت برای مشترکان پرمصرف.
به گفته او، بخشی از مدیریت مصرف نیز از طریق درخواست از مردم برای جابه‌جایی مصرف از ساعات اوج بار به ساعات کم‌باری انجام می‌شود و در کنار آن، برای مشترکان بسیار پرمصرف نیز محدودیت‌ها و حتی تهدید به قطع برق در نظر گرفته شده است.
این اظهارات نشان می‌دهد که کاهش مصرف برق الزاما تنها نتیجه «همراهی مردم» نیست و می‌تواند حاصل مجموعه‌ای از اقدامات مدیریتی، محدودیت‌ها و شرایط جوی نیز باشد؛ موضوعی که ضرورت شفاف‌سازی درباره منشا دقیق عدد ۵۰۰ مگاوات را دوچندان می‌کند.
نکته قابل توجه دیگر، اظهارات خود معاون راهبری شبکه برق کشور است که اعلام کرده تنها از محل جمع‌آوری انشعاب‌ها و مصارف غیرمجاز، حدود ۱۵۰ مگاوات کاهش مصرف حاصل شده است.
اگر ۱۵۰ مگاوات از این کاهش مربوط به برخورد با مصارف غیرمجاز است، سهم دقیق مدیریت مصرف مردم چقدر بوده است؟ آیا عدد ۵۰۰ مگاوات صرفا مربوط به رفتار مشترکان است یا مجموعه‌ای از عوامل از جمله خاموشی‌ها، برخورد با انشعاب‌های غیرمجاز، شرایط جوی و سایر اقدامات مدیریتی را شامل می‌شود؟
ابهام دیگر به مبنای مقایسه بازمی‌گردد. مسئولان از صرفه‌جویی ۵۰۰ مگاواتی سخن می‌گویند، اما مشخص نکرده‌اند این عدد نسبت به چه شاخصی محاسبه شده است؛ نسبت به مصرف روز قبل، نسبت به پیش‌بینی بار شبکه، نسبت به مدت مشابه سال گذشته یا نسبت به سناریوی بدون مدیریت مصرف؟
بدون اعلام این مبنا، امکان راستی‌آزمایی این ادعا وجود ندارد.
در نهایت، اصل مدیریت مصرف و مشارکت مردم ضرورتی انکارناپذیر است، اما وقتی عدد مشخصی مانند ۵۰۰ مگاوات به‌عنوان نتیجه «همراهی مردم» مطرح می‌شود، انتظار می‌رود صنعت برق مستندات محاسباتی آن را نیز منتشر کند؛ اینکه چه میزان از این کاهش ناشی از صرفه‌جویی داوطلبانه مشترکان، چه مقدار حاصل خاموشی‌ها و محدودیت‌ها، چه میزان نتیجه برخورد با مصارف غیرمجاز و چه بخشی ناشی از سایر اقدامات مدیریت شبکه بوده است.