به گزارش برق مدیا، وقتی صحبت از مقابله با گرمای شدید می‌شود، نخستین تصویری که به ذهن بسیاری می‌رسد، کولرهای پرمصرف و افزایش مصرف برق است اما سنگاپور، کشوری که تقریبا تمام سال با دمای بالای ۳۰ درجه و رطوبت سنگین زندگی می‌کند، سال‌هاست مسیر دیگری را انتخاب کرده است؛ راهکاری که به جای خنک کردن ساختمان‌ها، به دنبال خنک کردن خود شهر است.
کارشناسان شهرسازی، سنگاپور را یکی از موفق‌ترین نمونه‌های جهان در مدیریت «جزیره گرمایی شهری» می‌دانند؛ الگویی که امروز بسیاری از شهرهای آسیایی و حتی اروپایی در حال مطالعه آن هستند.
دولت سنگاپور گرما را صرفا یک پدیده آب‌وهوایی نمی‌داند؛ بلکه آن را تهدیدی برای سلامت، بهره‌وری اقتصادی، مصرف انرژی و کیفیت زندگی تلقی می‌کند.
براساس سومین مطالعه ملی تغییر اقلیم سنگاپور، تا پایان قرن حاضر تعداد روزهای با تنش گرمایی شدید می‌تواند به شکل قابل توجهی افزایش یابد. به همین دلیل، دولت از چند سال قبل «تاب‌آوری در برابر گرما» را به یکی از محورهای اصلی برنامه‌ریزی شهری تبدیل کرده است.
راهکار اول؛ شهر را زیر سایه ببرید
برخلاف بسیاری از کشورها که پس از ساخت شهر به فکر فضای سبز می‌افتند، سنگاپور ابتدا به این سوال پاسخ داد که درخت‌ها باید کجا باشند تا بیشترین اثر خنک‌کنندگی را داشته باشند؟
امروز خیابان‌های اصلی، مسیرهای پیاده، ایستگاه‌های حمل‌ونقل و حتی بسیاری از بزرگراه‌ها زیر سایه درختان قرار دارند. اما هدف فقط زیبایی نیست.
مطالعات نشان می‌دهد پوشش گیاهی علاوه بر ایجاد سایه، از طریق تبخیر و تعرق، دمای محیط را کاهش می‌دهد و شدت اثر جزیره گرمایی شهری را کم می‌کند. دولت اکنون توسعه «راهروهای سبز» و افزایش تراکم درختان را به یکی از سیاست‌های اصلی خود تبدیل کرده است.
راهکار دوم؛ ساختمان‌ها نباید گرما تولید کنند
در بسیاری از شهرها، ساختمان‌ها مانند باتری‌های حرارتی عمل می‌کنند؛ روزها گرما را جذب و شب‌ها دوباره آن را آزاد می‌کنند. سنگاپور تصمیم گرفت این چرخه را بشکند.
در پروژه‌های جدید، استفاده از رنگ‌های بازتاب‌دهنده نور خورشید (Cool Paint) ، نماهای سبز، بام‌های سبز و مصالح کم‌جذب حرارت به یکی از سیاست‌های اصلی تبدیل شده است.
آزمایش‌های دولت نشان داده این رنگ‌ها می‌توانند دمای سطح ساختمان‌ها را به میزان قابل توجهی کاهش دهند و در نتیجه نیاز به استفاده از کولر نیز کمتر شود.
راهکار سوم؛ به جای هزار کولر، یک کولر بزرگ
شاید جالب‌ترین تجربه سنگاپور، سیستم District Cooling یا سرمایش منطقه‌ای باشد. در این روش، هر ساختمان کولر مستقل ندارد؛ بلکه یک نیروگاه مرکزی آب سرد تولید می‌کند و از طریق شبکه لوله‌کشی، سرمای مورد نیاز ده‌ها ساختمان را تامین می‌کند.
نتیجه چیست؟
مصرف برق کمتر، تولید گرمای کمتر و کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای. دولت سنگاپور اکنون برای توسعه این سیستم حتی مشوق‌های ساختمانی نیز در نظر گرفته و مالکان را به اتصال به این شبکه تشویق می‌کند.
راهکار چهارم؛ شهر را قبل از ساخت، داخل کامپیوتر می‌سازند
شاید عجیب‌ترین بخش برنامه سنگاپور همین باشد. پیش از ساخت بسیاری از محله‌های جدید، مهندسان ابتدا آن را در یک مدل دیجیتالی شبیه‌سازی می‌کنند.
آنچه در این مدل بررسی می‌شود این است که باد از کدام خیابان عبور می‌کند. ساختمان‌ها کجا نباید ساخته شوند. کدام نقطه در آینده به کانون گرما تبدیل خواهد شد و درختان باید دقیقا در کدام قسمت کاشته شوند.
این پروژه که با عنوان Cooling Singapore شناخته می‌شود، یکی از پیشرفته‌ترین سامانه‌های شبیه‌سازی اقلیم شهری در جهان است و به برنامه‌ریزان کمک می‌کند قبل از ساخت، اثرات گرمایی هر پروژه را ارزیابی کنند.
راهکار پنجم؛ زندگی مردم هم تغییر کرده است
از سوی دیگر سنگاپور تنها روی ساختمان‌ها سرمایه‌گذاری نکرده است. دولت برای شهروندان نیز برنامه دارد.
امروز سامانه هشدار تنش گرمایی از طریق اپلیکیشن myENV وضعیت گرما را اعلام می‌کند. برای کارگران فضای باز دستورالعمل‌های ویژه تدوین شده، حسگرهای اندازه‌گیری گرما در نقاط مختلف شهر نصب شده و برنامه‌های ویژه‌ای برای حفاظت از سالمندان و کودکان اجرا می‌شود.
سال ۲۰۲۶ نیز دولت با نام‌گذاری «سال سازگاری با تغییر اقلیم» تلاش کرد مشارکت عمومی در مقابله با گرما را افزایش دهد.
تفاوت سنگاپور با بسیاری از کشورها
در بسیاری از کشورها، گرما مساوی است با مصرف بیشتر برق، اما در سنگاپور، معادله برعکس تعریف شده است.
سیاست‌گذاران معتقدند اگر شهر خنک‌تر طراحی شود، مردم کمتر از کولر استفاده می‌کنند و در نتیجه مصرف برق نیز کاهش می‌یابد.
به عبارت دیگر، به جای آنکه برق بیشتری برای مقابله با گرما تولید شود، تلاش می‌شود نیاز به مصرف برق کاهش پیدا کند.
این همان تفاوت نگاه سنگاپور با بسیاری از کشورهاست؛ تمرکز بر «کاهش تقاضای سرمایش» به جای «افزایش عرضه برق».
آیا این الگو برای ایران قابل استفاده است؟
سنگاپور از نظر اقلیم، وسعت و جمعیت قابل مقایسه با ایران نیست، اما تجربه این کشور یک پیام مهم دارد؛ مدیریت گرما فقط با ساخت نیروگاه یا نصب کولرهای بیشتر امکان‌پذیر نیست.
برنامه سنگاپور نشان می‌دهد مقابله با گرما باید از مرحله طراحی شهر آغاز شود؛ از جهت‌گیری ساختمان‌ها و حفظ مسیر باد گرفته تا توسعه فضای سبز، استفاده از مصالح خنک، سرمایش منطقه‌ای و تغییر سبک برنامه‌ریزی شهری.
در شرایطی که موج‌های گرما و ناترازی برق به یکی از چالش‌های اصلی بسیاری از کشورها از جمله ایران تبدیل شده، تجربه سنگاپور نشان می‌دهد خنک کردن شهر، در بلندمدت می‌تواند مؤثرتر و کم‌هزینه‌تر از خنک کردن تک‌تک ساختمان‌ها باشد.