به گزارش برق مدیا به نقل از فرارو، در حالی که با پایان تابستان انتظار می‌رفت فشار بر شبکه برق کاهش پیدا کند، هشدارهای مسئولان درباره احتمال تداوم خاموشی‌ها در زمستان نشان می‌دهد مسئله برق صرفاً به افزایش مصرف در ماه‌های گرم سال محدود نیست و به زنجیره‌ای از ناترازی‌ها در گاز، آب، تولید برق و سرمایه‌گذاری در زیرساخت‌ها گره خورده است. در چنین شرایطی، این پرسش مطرح است که آیا کشور با کمبود واقعی برق مواجه است یا مشکل اصلی، ساختار تولید و مدیریت انرژی است؟
هاشم اورعی، استاد دانشگاه صنعتی شریف و رئیس اتحادیه انجمن‌های علمی انرژی ایران، معتقد است مشکل برق کشور ماهیتی ساختاری دارد و وابستگی شدید صنعت برق به گاز، در کنار بحران آب، این مسئله را پیچیده‌تر کرده است. او هشدار می‌دهد که با ورود به فصل سرد، حتی احتمال کسری ۵۰ درصدی گاز وجود دارد و در چنین شرایطی، تأمین سوخت نیروگاه‌ها و صنایع با چالش جدی مواجه خواهد شد.
مشکل برق، ساختاری است نه فصلی
هاشم اورعی در خصوص ادامه قطعی برق گفت: مشکلات حوزه برق کشور، ساختاری است. اولین مشکل ساختاری، در سبد برق کشور است. سبد برق کشور به‌شدت وابسته به گاز است؛ اول به گاز و سپس به آب. ما می‌دانیم که دو مورد از پرمشکل‌ترین مسائل ما در این موضوع، گاز و آب است. امسال در حوزه آب تا حدودی خوش‌شانسی آوردیم و وضع آب کشور تا حدودی بهتر شد. بنابراین سهم برق‌آبی کشور نسبت به دو سال اخیر کمی بهبود یافت. اگر قرار بود شرایط مثل سال‌های پیش از آن باشد، مشکل کم‌برقی و خاموشی کشور بسیار بیشتر می‌شد. اما این وضعیت پایدار نیست.
او افزود: سبد برق کشور به شکلی تنظیم شده که ۹۰ درصد آن از گاز است و می‌دانیم که به محض ورود به پاییز با مشکلات حاد حوزه گاز روبه‌رو خواهیم شد. بر اساس برآوردهای من، تا ۵۰ درصد کسری گاز را در اوج سرما تجربه خواهیم کرد. در زمستان، مصرف خانگی گاز ۴۶ درصد کل گاز کشور است. اگر ما بگوییم باید نصف گاز را به مصرف خانگی اختصاص دهیم و قرار باشد گاز کشور هم ۵۰ درصد ناترازی و کسری داشته باشد، یعنی ما هیچ گازی برای برق و صنایع نخواهیم داشت. این‌ها واقعیت‌هایی است که نمی‌توانیم نادیده بگیریم. اگر به نیروگاه‌ها گاز نرسانیم، کل شبکه مختل می‌شود. اگر نتوانیم به صنایع گاز برسانیم و شبکه تولیدات کشور مختل شود، تورم بیداد خواهد کرد.
با پایان گرما، بحران برق تمام نمی‌شود
این استاد دانشگاه با اشاره به ساختاری بودن مشکل برق کشور تاکید کرد: بارها گفته‌ام هیچ‌کس نمی‌تواند مدعی باشد مشکل برق کشور را امسال یا سال آینده حل خواهد کرد. این مسئله چندساله است. کاری که وزارت نیرو انجام می‌دهد، مبتنی بر یک رویکرد کوتاه‌مدت است. اینکه به مردم بگوییم کم مصرف کنند که راهکار نیست. یا اینکه مسئولی بگوید حالا که گرمای هوا تمام شده، پس ما خاموشی نداریم، هم اشتباه است. صرف‌نظر از صحت این مسئله، مگر قرار است دست به دعا باشیم که هوا در تابستان گرم نشود یا در زمستان سرد نشود؟ اگر قرار باشد مردم با دعای خود از قطعی برق پیشگیری کنند، نیازی به وزارت نیرو نیست.
اورعی ادامه داد: ما باید به مشکلات با منطق نگاه کنیم. یا ما مسئله را درک نکرده‌ایم یا صداقت کافی نداریم که حقیقت را با مردم در میان بگذاریم. به اعتقاد من، باید در مورد برق، در گام نخست سبد انرژی کشور را نگاه و بازتعریف کنیم. باید وابستگی به گاز را کاهش دهیم. من از هم‌اکنون می‌گویم که مشکل گاز کشور تا ۱۰ سال آینده حل نمی‌شود. هر شخصی که مدعی باشد این مشکل در یک سال و دو سال حل می‌شود، اشتباه می‌کند. حتی مشکل گاز حادتر از برق است و در چنین شرایطی دم برق را گره زده‌ایم به گاز که مشکلاتی جدی دارد. در این میان نمی‌توانیم مشکلات اساسی حوزه آب را نادیده بگیریم.
دولت باید از صنعت برق کنار برود
رئیس اتحادیه انجمن‌های علمی انرژی ایران با اشاره به لزوم کاهش وابستگی مدیریت انرژی کشور به بخش دولتی و حرکت به سمت بخش خصوصی گفت: اگر به دنبال راهکار هستیم، باید دقت کنیم که اولا باید سبد انرژی کشور را به میزان قابل‌توجهی به سمت انرژی‌های تجدیدپذیر ببریم و ثانیا دولت باید کم‌کم پای خود را از حوزه برق کنار بکشد. هر روز تجهیزات برق کشور فرسوده‌تر می‌شود و دولت همچنان اصرار دارد که خود این کار را انجام دهد و این بدترین مسیری است که می‌توانیم برویم.
او ادامه داد: هنوز که هنوز است وزارت نیرو می‌گوید ما تعدادی نیروگاه جدید زده‌ایم. این در حالی است که اصلاً قرار نیست دولت در بخش برق سرمایه‌گذاری کند. اصلاً ما قانون داریم که وزارت نیرو را از سرمایه‌گذاری در بخش برق منع کرده است.
قیمت‌گذاری دستوری اجازه شکل‌گیری بازار برق را نمی‌دهد
اورعی در ادامه گفت: چه اصراری است که وضعیت برق کشور دولتی نگه داشته شود؟ وقتی همه‌چیز دولتی باشد، اقتصاد و بازار برق هم شکل نمی‌گیرد. از یک سو متوسط پولی که برای یک کیلووات‌ساعت برق در بخش خانگی پرداخت می‌شود، ۵۰۰ تومان و در بخش کشاورزی ۱۲۰ تومان است. امسال تابستان در تالار برق سبز در بورس انرژی، قیمت خرید برق پایدار تجدیدپذیر برای صنایع، ۲۱ هزار تومان در نظر گرفته شده است.
او تاکید کرد: به همین دلیل است که می‌گویم بازار شکل نمی‌گیرد. شرایط درست مثل این است که در بازار خوراکی، به یک نفر هندوانه با قیمت ۲۰ تومان و به کسی دیگر ۱۰۰ هزار تومان فروخته شود. این شیوه همان قیمت‌گذاری دستوری است. گام اول این است که وزارت نیرو به این نتیجه برسد که فرمول را تغییر دهد تا به پاسخ درست برسد.
بحران برق در نهایت به صنعت و تورم می‌رسد
این کارشناس حوزه برق و انرژی گفت: با تمام مشکلاتی که در حوزه قطعی برق داریم، تصور بر این است که مسئله ما بخش خانگی است، اما اصل ماجرا در صنعت نهفته است. آمارهای رسمی مرکز آمار ایران می‌گوید صنعت کشور در بهار امسال، ۴.۳ درصد رشد منفی تجربه کرده است. همچنین در آمارهای رسمی اشاره شده که تعداد شاغلان کشور از بهار سال گذشته تا بهار امسال، ۶۳۰ هزار نفر کاهش داشته است.
او ادامه داد: بنابراین صنعت کشور در حال کوچک‌تر شدن است. اگر می‌خواهیم تورم را کنترل کنیم، باید عرضه کشور را افزایش دهیم. توجه داشته باشیم که صنعت، برق را می‌بلعد و اگر می‌خواهیم صنعت را توسعه دهیم، باید زیرساخت‌های برق را گسترش دهیم. مشکل کم‌برقی مانعی در حوزه توسعه کشور ایجاد می‌کند. روند رشد منفی صنعت کشور جای نگرانی دارد و باید هرچه سریع‌تر حل شود.