به گزارش برق مدیا، در چنین شرایطی، میزان ذخایر سوخت مایع نیروگاه‌ها و نحوه مدیریت آن در ماه‌های سرد سال به یکی از مهم‌ترین مسائل پیش روی صنعت برق تبدیل شده است. کمیسیون انرژی مجلس از برنامه‌ریزی برای تأمین سوخت نیروگاه‌ها در یک بازه پنج‌ماهه خبر داده و اعلام کرده ذخایر نفت‌گاز نیروگاه‌ها که تا چند هفته پیش به حدود ۳.۲ میلیارد لیتر رسیده، باید به ۳.۴ تا ۳.۵ میلیارد لیتر افزایش یابد؛ با این حال، پرسش اصلی این است که آیا این میزان ذخیره و برنامه‌های پیش‌بینی‌شده می‌تواند در صورت تشدید ناترازی گاز، از افت تولید نیروگاه‌ها و ادامه خاموشی‌ها در پاییز و زمستان جلوگیری کند یا خاموشی‌ها در پاییز و زمستان هم ادامه خواهد داشت.
در این خصوص با رمضانعلی سنگدوینی عضو کمیسیون انرژی مجلس و رییس کمیسیون مشترک صنایع و انرژی مجلس، به گفت‌وگو نشستیم.
****
پیش‌بینی‌ها و خبرهایی که از سوی کارشناسان و مسئولان مطرح می‌شود از عبور سخت تامین و پایداری شبکه برق در پاییز و زمستان امسال به دلیل ناترازی گاز و چالش سوخت حکایت دارد و گفته می‌شود که اقداماتی برای تامین سوخت جایگزین برای مصرف نیروگاه‌ها در حال انجام است، درباره این وضعیت و اقداماتی که صورت گرفته توضیح بدید.
این تجربه را در زمستان 1403 هم داشتیم، در اسفندماه سال ۱۴۰۳ به دلیل عدم برخورداری نیروگاه‌ها از وضعیت مناسب در ذخایر استراتژیک سوخت دوم (سوخت مایع جایگزین)، با قطعی برق در بخش‌های صنعتی و خانگی مواجه شدیم که به هیچ وجه برای مردم عزیز قابل قبول نبود.
به همین منظور، در اوایل سال ۱۴۰۴ و در جریان سه‌شنبه‌های نظارتی مجلس که وزرای محترم نفت و نیرو برای ارائه گزارش و توضیحات درباره تکالیف قانونی خود حضور یافته بودند، توسط آقای قالیباف، رییس محترم مجلس، دستور ویژه‌ای مبنی بر تشکیل «قرارگاه ناترازی انرژی» با محوریت کمیسیون انرژی صادر شد.
پس از این دستور، موضوع در کمیسیون انرژی مجلس و توسط رییس کمیسیون مورد بررسی قرار گرفت و بلافاصله جلسات تخصصی با دستگاه‌های متولی، اعم از تامین‌کنندگان و مصرف‌کنندگان انرژی، آغاز شد. در این راستا، وزارت نفت به عنوان تامین‌کننده سوخت، وزارت نیرو به عنوان مصرف‌کننده سوخت و تامین‌کننده برق، و همچنین وزارتخانه‌های صمت، جهاد کشاورزی، راه و شهرسازی، و وزارت ارتباطات و فناوری اطلاعات (به منظور ایجاد سامانه‌ها و اقدامات فناورانه مرتبط) به همراه مجموعه دستگاه‌های امنیتی وارد همکاری شدند.
ما در سال ۱۴۰۴ بیش از ۱۰ جلسه فشرده با وزرا و معاونان این دستگاه‌ها برگزار کردیم که دستاورد مستقیم آن، ارتقای ذخایر نفت‌گاز (گازوئیل) نیروگاه‌های کشور به ۳.۵ میلیارد لیتر بود.
دستیابی به ذخیره ۳.۵ میلیارد لیتری سوخت مایع در سال ۱۴۰۴ چه تأثیری بر مدیریت شبکه داشت و در حال حاضر که پیش‌بینی‌ها از قطع برق و ادامه خاموشی‌ها حکایت دارد، وضعیت چگونه است؟
ذخیره‌سازی ۳.۵ میلیارد لیتر نفت‌گاز، رقم بسیار مناسبی بود و شرایط خوبی را برای مدیریت شبکه برق در زمستان 1404 فراهم کرد.
اما در سال ۱۴۰۵ و در دوره جنگ آسیب‌های سنگینی به زیرساخت‌ها وارد شد؛ از جمله حمله به ۴ پالایشگاه در پارس جنوبی که ظرفیت ۲۳۰ میلیون مترمکعب گاز در روز به یکباره از مدار خارج شد و شرایط بسیار سختی برای کشور رقم خورد.
در بخش برق نیز در جنگ برخی پست‌ها، دکل‌های انتقال و نیروگاه‌ها هدف قرار گرفت. حتی برخی مجتمع‌های پتروشیمی و واحدهای فولادی که خود تولیدکننده برق بودند، آسیب دیدند؛ به طوری که برآورد اولیه خسارات وارده به مجموعه وزارت نیرو رقمی بین ۷۰ تا ۸۰ هزار میلیارد تومان (۷۰ الی ۸۰ همت) است.
البته یکی از اقدامات بسیار بزرگ و ماندگاری که در سال جاری انجام شده، وارد مدار کردن حدود 6 هزار مگاوات انرژی خورشیدی به شبکه برق کشور است. هدف‌‌گذاری انجام‌شده این است که این ظرفیت تا پایان سال به 12 هزار مگاوات افزایش یابد.
علاوه بر این، برای نخستین بار یک نیروگاه زمین‌گرمایی با ظرفیت ۵۶ مگاوات در مشگین‌شهر استان اردبیل وارد مدار شد. همچنین برنامه‌های توسعه‌ای نیروگاه‌ها و ارتقای بازدهی (راندمان) نیروگاه‌های موجود با سرعت در حال پیگیری است.
ما تمرکز اصلی خود را بر زمستان پیش‌رو معطوف کرده‌ایم و تاکنون ۵ جلسه تخصصی برگزار کرده‌ایم که یکی از مهم‌ترین آن‌ها حدود ۳ هفته پیش با حضور وزرای محترم نفت و نیرو تشکیل شد. محور اصلی این نشست‌ها، چگونگی مدیریت تامین سوخت نیروگاه‌ها در شرایط جنگی و با توجه به خسارات وارده به پالایشگاه‌ها و نیروگاه‌ها بود.
برای این منظور، یک جدول جامع و مفصل ۵ ماهه (مربوط به ماه‌های آبان، آذر، دی، بهمن و اسفند) به تفکیک استان‌ها تنظیم و مصوب کردیم. این جدول پس از برگزاری چند جلسه اولیه با حضور اعضای کمیسیون انرژی، رئیس کمیسیون و معاونان ارشد هر دو وزارتخانه نفت و نیرو نهایی شد.
در این جدول، میزان دقیق سوخت معادل مورد نیاز نیروگاه‌ها به تفکیک سهم گاز طبیعی، نفت‌گاز (گازوئیل) و نفت کوره (مازوت) تعیین شده است.
در مجموع با تمامی این اتفاقات و شرایط برای زمستان امسال نگرانی‌های بسیاری در خصوص تامین برق و پایداری شبکه مطرح است. وضعیت کنونی ذخایر سوخت مایع نیروگاه‌ها چقدر است؟
میزان ذخایر نفت‌گاز نیروگاه‌ها تا ۳ هفته پیش به ۳.۲ میلیارد لیتر رسید و مقرر شد با تداوم سوخت‌رسانی، این ظرفیت به ۳.۴ تا ۳.۵ میلیارد لیتر (معادل ظرفیت سال گذشته) افزایش یابد.
دکتر احمدی، رئیس کمیسیون انرژی مجلس هم در نامه رسمی به رئیس‌جمهور محترم، رئیس محترم مجلس و وزرای نفت و نیرو اعلام کرد که جدول مصوب ۵ ماهه، ملاک قطعی برنامه‌ریزی و عمل خواهد بود.
در این راستا، سه مصوبه کلیدی اتخاذ شد؛ تصویب و ابلاغ جدول ۵ ماهه سوخت معادل نیروگاه‌ها.
استمرار منظم جلسات قرارگاه ناترازی انرژی و ممنوعیت کامل برداشت از ذخایر استراتژیک نفت‌گاز از اول آبان‌ماه؛ به طوری که نیاز روزانه نیروگاه‌ها باید صرفا از طریق گاز طبیعی یا نفت کوره تأمین شود و ذخایر استراتژیک بر اساس جدول مصوب، صرفا برای اوج سرما در زمستان و اسفندماه حفظ شود.
نگرانی‌هایی در بخش صنعت وجود دارد؛ چراکه صنایع در تابستان با محدودیت‌های تامین برق مواجه بودند و اکنون نگران تکرار آن در زمستان هستند. در صورت بروز ناترازی برق در زمستان، اولویت‌بندی تامین انرژی باید به چه صورت باشد؟
برای اینکه محدودیت‌های انرژی به بخش صنعت آسیب وارد نکند، می‌توان از راهکار جابه‌جایی شیفت‌های کاری استفاده کرد؛ اقدامی که پیش‌تر در فصل تابستان نیز تجربه شد.
پیشنهاد مشخص این است که صنایع می‌توانند روزهای جمعه که غالب بخش‌های اداری، فرهنگی و آموزشی کشور تعطیل هستند، را فعال بوده و خطوط تولید خود را به کار بیندازند و در مقابل، یک روز در طول هفته را تعطیل کنند.
این جابه‌جایی شیفت کاری و فعالیت در روزهای تعطیل عمومی، فشار بار شبکه را توزیع کرده و راهکاری بسیار موثر برای کمک به جبران ناترازی است.
البته بخش تولید و صنعت، به‌ویژه صنایع مرتبط با حوزه غذا و دارو، به دلیل ارتباط مستقیم با امنیت غذایی و سلامت جامعه، باید در اولویت نخست تامین برق قرار گیرند. اما در حوزه تامین گاز در فصل زمستان، به دلیل برودت هوا، اولویت اصلی و نخست با بخش خانگی و تجاری خواهد بود.
این نکته را هم نباید فراموش کرد که شدت مصرف انرژی در کشور ما بسیار بالاست و نیازمند برنامه‌ریزی دقیق و هوشمندی هستیم. اگر بتوانیم مصرف را مدیریت کرده و با برنامه‌ریزی جامع حواسمان را جمع کنیم، می‌توانیم به بخش تولید، اشتغال، اقتصاد و جلوگیری از واردات کمک شایانی کنیم. مدیریت صحیح مصرف انرژی باعث می‌شود تا در تولید اقلام اساسی کشور به خودکفایی رسیده، از واردات بی‌نیاز شویم و با توسعه صادرات، درآمد ارزی برای کشور خلق کنیم؛ از این رو مدیریت مصرف یکی از مهم‌ترین و کلیدی‌ترین اهدافی است که باید به آن دست یابیم.
در هفته‌های اخیر درباره میزان ذخایر نفت‌گاز و مازوت نیروگاه‌ها خبرهای بسیاری شنیده شده و شما هم اشاره کردید که تا ۳ هفته پیش به ۳.۲ میلیارد لیتر رسیده، این در حالیست که در سال‌های گذشته با چالش آلودگی هوای زمستانه به دلیل مصرف سوخت جایگزین توسط نیروگاه‌ها مواجه بوده‌ایم و سال گذشته نیز مازوت‌سوزی در سه نیروگاه اطراف شهرهای بزرگ ممنوع شد. امسال با توجه به تاکید بر استفاده از سوخت جایگزین، چه تدابیری اندیشیده شده تا استفاده از این سوخت‌ها منجر به آلودگی هوا و تهدید سلامت مردم نشود؟
حفظ سلامت و جان شهروندان مهم‌ترین موضوع و دارای بالاترین درجه اهمیت برای ماست. ما در جلسات کمیسیون انرژی مجلس به توافق رسیده‌ایم و پس از بررسی دقیق تمامی جوانب و مسائل، نیروگاه‌هایی که مجاز به مازوت‌سوزی هستند را مشخص کرده‌ایم. این موضوع هم از جنبه‌های محیط‌زیستی و هم سلامت مردم با دقت پیگیری می‌شود.
همچنین این مسئله به صورت مستمر در سطح دولت در حال پیگیری است و جلسات ویژه‌ای دوشنبه هر هفته در وزارت کشور با حضور معاونین وزرا، وزرا و شخص دکتر مومنی، وزیر محترم کشور، جهت مدیریت ناترازی انرژی برگزار می‌شود. کلیه این اقدامات صورت می‌گیرد تا تاکید شود در صورت نیاز به مازوت‌سوزی، برنامه‌ریزی‌ها به گونه‌ای باشد که منجر به آلودگی هوا نشود و تنها نیروگاه‌های دارای مجوزهای مشخص، تحت ضوابط برنامه‌ریزی‌شده وزارت نیرو و وزارت نفت اقدام به این کار کنند.
باید توجه داشت که کشور در شرایط سختی قرار دارد؛ پالایشگاه‌ها، تاسیسات برقی، مخازن سوخت و خطوط لوله فرآورده‌های نفتی ما مورد اصابت قرار گرفته‌اند. با این وجود، هوشیاری و مدیریت دقیق ضروری است تا از یک سو با حفظ سلامت مردم آسیبی به جامعه وارد نشود و از سوی دیگر شرایط تامین انرژی (اعم از برق و گاز) برای آحاد مردم فراهم شود.