به گزارش برق مدیا، ارزیابی‌ها نشان می‌دهد، کاهش قدرت خرید و افت تقاضا، در کنار افزایش قیمت مواد اولیه، هزینه‌های انرژی، حمل‌ونقل و سایر هزینه‌های سربار، رکود در صنعت کفش را تشدید کرده است؛ به‌طوری‌که قیمت برخی محصولات نسبت به سال گذشته ۷۰ تا ۸۰ درصد افزایش یافته و حتی در مواردی دو برابر شده است. علی لشگری، عضو هیات‌مدیره جامعه صنعت کفش ایران، در گفت و گو با برق مدیا با اشاره به تاثیر قطعی برق بر هزینه‌های تولید به این نکته اشاره کرد که مقابله پایدار با قاچاق نه از مسیر برخوردهای صرفا فیزیکی، بلکه با رفع موانع تولید و تسهیل تامین مواد اولیه برای تولیدکنندگان داخلی امکان‌پذیر است.
صنعت کفش و صنوف مرتبط با آن در سال‌های اخیر با مجموعه‌ای از چالش‌های اقتصادی و تولیدی مواجه شده‌اند که استمرار فعالیت بسیاری از واحدها را دشوار کرده است. افزایش قیمت مواد اولیه، نوسان نرخ ارز، مشکلات تامین و تخصیص مواد اولیه و رشد هزینه‌های حمل‌ونقل و انرژی، از مهم‌ترین عواملی هستند که هزینه تمام‌شده تولید را افزایش داده‌اند. از سوی دیگر، کاهش قدرت خرید خانوارها و افت تقاضا موجب شده بازار کشش سابق را نداشته باشد و تولیدکنندگان و فروشندگان با کاهش فروش و گردش مالی مواجه شوند.
قطعی برق نیز برای واحدهای تولیدی، به‌ویژه کارگاه‌ها و کارخانه‌های بزرگ، چالش دیگری ایجاد کرده است؛ چراکه توقف خطوط تولید یا استفاده از ژنراتور، هزینه‌های مضاعفی به بنگاه‌ها تحمیل می‌کند. در بخش صنفی نیز افزایش اجاره‌بها، هزینه‌های جاری و کاهش توان خرید مشتریان، حاشیه سود فروشندگان را تحت فشار قرار داده است.
قاچاق و ورود کالای غیررسمی نیز از دیگر مشکلات این صنعت است که رقابت میان تولیدکنندگان داخلی و کالاهای وارداتی را دشوار می‌کند. فعالان صنفی معتقدند تسهیل تامین مواد اولیه، کاهش موانع تولید، کنترل واردات غیررسمی و حمایت از تولیدکنندگان می‌تواند به حفظ اشتغال، افزایش رقابت‌پذیری و رونق بازار کفش کمک کند.
علی لشگری در گفت‌وگو با «برق مدیا» اظهار کرد: صنعت کفش و صنوف این حوزه طی ماه‌های اخیر با مجموعه‌ای از چالش‌های همزمان مواجه بوده‌اند؛ از کاهش قدرت خرید و افت تقاضا گرفته تا افزایش قیمت مواد اولیه، قطعی برق، رشد هزینه‌های تولید، مشکلات تامین و تخصیص ارز و تداوم قاچاق.
گفت‌وگوی علی لشگری، عضو هیات‌مدیره جامعه صنعت کفش ایران با «برق مدیا» را در خصوص چالش‌های این صنعت و تاثیر قطعی‌های مکرر برق بر روند تولید را در ادامه می‌خوانید.
****
جناب لشکری، صنعت کفش طی ماه‌های اخیر با توجه به قطعی مکرر برق با چه چالش‌هایی در حوزه تولید مواجه بوده است؟
صنعت کفش طی ماه‌های اخیر با مشکلات متعددی مواجه بوده که تأمین مواد اولیه و کمبود منابع ارزی از مهم‌ترین آنهاست. قطعی برق نیز به این چالش‌ها اضافه شده و محدودیت در دسترسی به مواد اولیه مورد نیاز، در کنار مشکلات تأمین ارز و انرژی، روند تولید را برای بسیاری از واحدها دشوار کرده است.
این مشکلات بیشتر چه واحدهایی را تحت تاثیر قرار داده است؟
این مشکلات در واحدهای کوچک نمود بیشتری داشته است. واحدهای تولیدی کوچک معمولا توان مالی محدودی دارند و در شرایطی که هزینه‌های تولید افزایش پیدا کرده، تامین نقدینگی برای آنها دشوارتر شده است.
به همین دلیل، هرگونه اختلال در تامین مواد اولیه، ارز یا انرژی می‌تواند مستقیما فعالیت این واحدها را تحت تاثیر قرار دهد. از سوی دیگر یکی از مشکلات جدی، قطعی برق است. واحدهای بزرگ‌تر در بسیاری از موارد امکان خرید و نصب ژنراتور را دارند و می‌توانند بخشی از نیاز خود را از این طریق تامین کنند، اما واحدهای کوچک چنین امکانی ندارند.
هزینه خرید، نصب و نگهداری ژنراتور برای یک کارگاه یا واحد تولیدی کوچک بسیار سنگین است و بسیاری از آنها توان تحمل این هزینه را ندارند. در نتیجه، زمانی که برق قطع می‌شود، فعالیت این واحدها نیز متوقف شده و تولید کاهش پیدا می‌کند. استمرار این وضعیت در نهایت می‌تواند به کاهش درآمد و حتی تعطیلی برخی واحدهای کوچک منجر شود.
آیا آثار این شرایط را در بازار و میان کارگران نیز مشاهده کرده‌اید؟
بله، آثار این شرایط در بازار و به‌ویژه در میان نیروی کار کاملا قابل مشاهده است. ما در محدوده سپه‌سالار در موارد متعددی شاهد بیکاری کارگران بوده‌ایم.
زمانی که یک واحد تولیدی به دلیل کمبود مواد اولیه، مشکلات ارزی یا قطعی برق نتواند به شکل عادی فعالیت کند، طبیعی است که میزان تولید کاهش پیدا کند و این مسئله مستقیما بر اشتغال کارگران اثر بگذارد.
کاهش قدرت خرید مردم چه تأثیری بر تقاضا، میزان تولید و اشتغال در صنعت کفش داشته و آیا این روند می‌تواند چرخه رکود در این صنعت را تشدید کند؟
یکی از مهم‌ترین مشکلات فعلی، کاهش تقاضا و عدم ثبت سفارش از سوی خریداران است که واحدهای تولیدی را با افت قابل توجه تولید مواجه کرده است.
زمانی که سطح تولید کاهش پیدا می‌کند، گردش کاری واحدها و توان به‌کارگیری نیروی انسانی نیز تحت تاثیر قرار می‌گیرد. این موضوع یک نوع «تله اقتصادی» ایجاد می‌کند؛ به این معنا که با کاهش تولید، درآمد یا اشتغال بخشی از کارگران کاهش می‌یابد و در نتیجه قدرت خرید جامعه نیز پایین‌تر می‌آید. کاهش قدرت خرید مجددا به افت تقاضا منجر می‌شود و این چرخه رکود ادامه پیدا می‌کند.
قطعی برق و افزایش هزینه‌های جاری چه تاثیری بر قیمت تمام‌شده محصولات صنعت کفش داشته است؟
واحدهای بزرگ صنعتی برای جبران قطعی برق ناچار به استفاده از ژنراتور و سوخت گازوئیل هستند و این مسئله هزینه‌های بیشتری را به فرآیند تولید تحمیل می‌کند.
از سوی دیگر، بررسی روند قیمت‌ها نشان می‌دهد تورم در صنعت کفش نسبت به بسیاری از کالاها رشد قابل توجهی داشته است. در برخی محصولات شاهد افزایش قیمت حدود ۷۰ تا ۸۰ درصدی بوده‌ایم و قیمت بعضی محصولات نیز نسبت به سال گذشته حتی تا دو برابر افزایش پیدا کرده است.
مهم‌ترین عامل افزایش شدید قیمت کفش و دو برابر شدن قیمت برخی محصولات چیست؟
عامل اصلی، افزایش شدید قیمت مواد اولیه است. برای مثال، در محصولی مانند آب معدنی، ممکن است قیمت خود آب تغییر چندانی نکند، اما افزایش قیمت مواد اولیه مورد استفاده در تولید بطری و درپوش باعث افزایش قیمت نهایی محصول می‌شود.
در صنعت کفش نیز شرایط مشابهی وجود دارد. قیمت مواد شیمیایی و مواد اولیه مورد استفاده در تولید انواع چرم، چه چرم طبیعی و چه چرم مصنوعی، افزایش پیدا کرده است.
علاوه بر این، افزایش اجاره‌بهای واحدهای صنعتی، رشد هزینه‌های لجستیک و حمل‌ونقل و اختلال در زنجیره تامین نیز بر هزینه تولید اثر گذاشته است. این عوامل در نهایت موجب کاهش حجم تولید و پایین آمدن سرانه تولید می‌شوند.
زمانی که یک واحد صنعتی نتواند هزینه‌های سربار خود را به اندازه کافی از محل تولید جذب کند، قیمت تمام‌شده هر محصول افزایش پیدا می‌کند و این افزایش هزینه در نهایت به مصرف‌کننده منتقل می‌شود.
با توجه به کاهش تولید، افزایش هزینه‌ها و محدودیت در تامین مواد اولیه، واحدهای تولیدی چگونه باید مدیریت شوند؟
ادامه فعالیت بنگاه‌های تولیدی با شیوه‌های تخمینی، حدسی و سنتی گذشته دیگر امکان‌پذیر نیست. امروز نرخ ارز در سطح بالایی قرار دارد، تقاضای بازار محدود شده و تامین مواد اولیه نیز با دشواری همراه است.
در چنین شرایطی، تولید حتی یک جفت کفش نیازمند محاسبات دقیق، ارزیابی علمی و مدیریت هزینه است. تولیدکننده باید به‌صورت دقیق بداند چه میزان هزینه برای مواد اولیه، نیروی انسانی، انرژی، حمل‌ونقل و سایر هزینه‌های سربار پرداخت می‌کند و بر اساس شرایط واقعی بازار تصمیم بگیرد.
امیدواریم با حفظ تاب‌آوری فعالان اقتصادی، دولت و مردم، تولیدکنندگان بتوانند به فعالیت خود ادامه دهند. از سوی دیگر، حمایت مردم از تولید داخلی و خرید کالای ایرانی می‌تواند در حفظ اشتغال و فعالیت جوانان کشور مؤثر باشد.
قاچاق چه میزان به صنعت کفش آسیب می‌زند و آیا برخوردهای انتظامی و فیزیکی می‌تواند این معضل را حل کند؟
قاچاق همچنان یکی از مشکلات صنعت است، اما به اعتقاد من ورود خرد و چمدانی کالاهای نهایی را نمی‌توان صرفاً با برخورد فیزیکی کنترل کرد.
ایران با کشورهای متعددی مرز مشترک دارد و نمی‌توان صرفا با بستن فیزیکی مرزها یا برخوردهای قهرآمیز با این پدیده مقابله کرد. تجربه نشان داده است که با مسدود شدن یک مسیر، مسیر دیگری برای ورود کالا شکل می‌گیرد.
از سوی دیگر، باید شرایط اقتصادی و معیشتی ساکنان مناطق مرزی را نیز در نظر گرفت؛ چراکه بخشی از معیشت این مناطق به تبادلات اقتصادی وابسته است.
راهکار اساسی برای مقابله با قاچاق و حمایت واقعی از تولید داخلی چیست؟
به اعتقاد من، موثرترین راهکار مبارزه با قاچاق، رفع موانع تولید و تسهیل واردات مواد اولیه به جای واردات کالای نهایی است.
باید سازوکاری ایجاد شود که هزینه و ریسک قاچاق افزایش پیدا کند و در نتیجه جذابیت اقتصادی آن کاهش یابد. در مقابل، مسیر تامین مواد اولیه و فرآیند تولید باید برای صنعتگر داخلی تسهیل شود.
اگر تولید داخلی تقویت و فرآیند تولید روان‌تر شود، بر اساس سازوکار عرضه و تقاضا، امکان کاهش قیمت تمام‌شده و افزایش قدرت رقابت تولیدکننده داخلی فراهم خواهد شد. در این شرایط، مصرف‌کننده نیز می‌تواند محصولات باکیفیت داخلی را با قیمت‌های رقابتی‌تری خریداری کند.